Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje z mocy prawa wspólność majątkowa. Wszystko, co małżonkowie zarobią i kupią w czasie trwania małżeństwa, wchodzi do majątku wspólnego - niezależnie od tego, kto ile zarabia. Rozdzielność majątkowa to odejście od tej zasady. Poniżej wyjaśniamy, kiedy warto ją wprowadzić, jak to zrobić i czego nie zmienia.
Co wchodzi do majątku wspólnego, a co zostaje osobiste
Do majątku wspólnego trafiają przede wszystkim wynagrodzenie za pracę i dochody z działalności, dochody z majątku wspólnego i osobistego oraz środki gromadzone na rachunku emerytalnym.
Majątkiem osobistym pozostaje między innymi to, co małżonek miał przed ślubem, spadek i darowizna (chyba że darczyńca postanowił inaczej), przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb, odszkodowanie za uszkodzenie ciała oraz prawa niezbywalne.
Trzy drogi do rozdzielności
1. Intercyza u notariusza
Umowa majątkowa małżeńska w formie aktu notarialnego. Można ją zawrzeć przed ślubem albo w dowolnym momencie małżeństwa, a także zmienić lub rozwiązać. Działa na przyszłość - od dnia wskazanego w umowie. Poza pełną rozdzielnością notariusz może sporządzić też umowę rozszerzającą albo ograniczającą wspólność, a także rozdzielność z wyrównaniem dorobków.
2. Rozdzielność ustanowiona przez sąd
Jeżeli drugi małżonek nie chce podpisać intercyzy, można żądać ustanowienia rozdzielności wyrokiem - z ważnych powodów. Sąd uznaje za takie powody m.in. trwonienie majątku, uzależnienie połączone z zadłużaniem rodziny, długotrwałą separację faktyczną uniemożliwiającą wspólne zarządzanie majątkiem czy prowadzenie działalności obarczonej ryzykiem bez informowania współmałżonka. Co istotne, sąd może ustanowić rozdzielność z datą wsteczną, jeśli przemawiają za tym okoliczności - to często kluczowe przy ochronie przed wierzycielami.
3. Rozdzielność z mocy prawa
Powstaje automatycznie m.in. w razie ubezwłasnowolnienia małżonka, ogłoszenia jego upadłości albo orzeczenia separacji.
Kiedy rozdzielność ma sens
- Gdy jeden z małżonków prowadzi firmę - to najczęstszy powód. Ogranicza ryzyko, że zobowiązania działalności sięgną do majątku rodziny.
- Gdy jeden z małżonków zadłuża się bez wiedzy drugiego - kredyty, chwilówki, hazard.
- Przy dużej dysproporcji majątków wnoszonych do małżeństwa - zwłaszcza gdy w grę wchodzi firma rodzinna albo nieruchomości.
- Przy separacji faktycznej - kiedy małżonkowie od lat nie mieszkają razem, a wciąż dorabiają się na wspólny rachunek.
Czego intercyza nie zmienia
- Nie zwalnia z odpowiedzialności za wspólne zobowiązania. Jeżeli kredyt podpisali oboje małżonkowie, oboje za niego odpowiadają - intercyza tego nie cofnie.
- Nie działa wstecz wobec wierzycieli, którzy o niej nie wiedzieli. Wobec nich intercyza jest skuteczna tylko wtedy, gdy jej zawarcie i rodzaj były im znane. Dlatego przy zawieraniu umów warto od razu informować kontrahenta o ustroju majątkowym.
- Nie znosi obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Ten obowiązek wynika wprost z prawa rodzinnego i istnieje niezależnie od ustroju majątkowego.
- Nie wpływa na dziedziczenie. Małżonek nadal dziedziczy z ustawy.
- Nie zastępuje podziału majątku. To, co zgromadzono do dnia rozdzielności, nadal jest wspólne i trzeba je podzielić osobno - umową lub w sądzie.
Ile to kosztuje
Intercyza to koszt taksy notarialnej i podatku od czynności cywilnoprawnych - w typowej sprawie łączna kwota mieści się w kilkuset złotych. Postępowanie sądowe o ustanowienie rozdzielności wiąże się z opłatą sądową od pozwu oraz kosztami zastępstwa procesowego. Konkretne kwoty warto potwierdzić przed złożeniem wniosku, bo zależą od wartości majątku i stawek notarialnych.
Rozdzielność a rozwód
Rozwód sam w sobie kończy wspólność majątkową - od uprawomocnienia się wyroku małżonkowie mają majątki odrębne. Ustanowienie rozdzielności przed rozwodem bywa jednak korzystne, jeśli proces będzie długi, a jeden z małżonków w tym czasie zarabia, inwestuje albo przeciwnie - zadłuża się.
Jak przygotować się do rozmowy o intercyzie
Zanim pójdziecie do notariusza, warto zrobić spis tego, co każde z was wnosi do małżeństwa albo posiada dzisiaj: nieruchomości, udziały w spółkach, rachunki, kredyty. To ten spis, a nie sama umowa, będzie potem dowodem, co należało do majątku osobistego. Pomagamy przygotować taki wykaz i dobrać wariant umowy - pełna rozdzielność nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem, czasem lepiej sprawdza się rozdzielność z wyrównaniem dorobków, która chroni małżonka rezygnującego z kariery na rzecz rodziny.
Powiązane tematy
- Rozdzielność majątkowa - pomoc adwokata
- Podział majątku po rozwodzie
- Podział majątku po rozwodzie - poradnik
- Obsługa prawna firm
W sprawach wymagających pomocy prawnej zapraszamy - Kontakt z kancelarią albo poradę online - odpowiemy konkretnie na opisaną sytuację.
Zastrzeżenie
Powyższy tekst ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej i nie może być podstawą decyzji w indywidualnej sprawie. Stan prawny na dzień publikacji; przepisy i orzecznictwo ulegają zmianom. Ocena konkretnego przypadku wymaga zapoznania się z całością okoliczności i dokumentów, dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków zalecamy indywidualną konsultację prawną.
