Współpraca w modelu B2B jest legalna i w wielu branżach naturalna. Problem zaczyna się wtedy, gdy umowa nazywa się kontraktem, a wygląda dokładnie jak etat: stałe godziny, stałe miejsce, przełożony wydający polecenia i zakaz pracy dla kogokolwiek innego. Wtedy - niezależnie od nazwy dokumentu - mówimy o stosunku pracy.
Trzy cechy, które przesądzają o stosunku pracy
Kodeks pracy definiuje stosunek pracy przez zestaw cech. Jeśli występują łącznie, umowa jest umową o pracę, choćby strony nazwały ją inaczej:
- podporządkowanie - praca wykonywana pod kierownictwem, według poleceń przełożonego,
- miejsce i czas wyznaczone przez zatrudniającego,
- osobiste świadczenie pracy za wynagrodzeniem, na ryzyko zatrudniającego.
Kluczowe jest to ostatnie: kto ponosi ryzyko. Przedsiębiorca ponosi ryzyko gospodarcze - może stracić, może zarobić więcej, sam odpowiada za rezultat wobec klientów. Jeśli ryzyka nie ma żadnego, a przychód jest stały i comiesięczny, to argument za stosunkiem pracy.
Sygnały, które w praktyce budzą wątpliwości
- grafik i lista obecności zamiast harmonogramu ustalanego samodzielnie,
- sprzęt, telefon, samochód i skrzynka mailowa wyłącznie od zleceniodawcy,
- zakaz świadczenia usług na rzecz innych podmiotów bez uzasadnienia biznesowego,
- stała miesięczna kwota niezależna od nakładu i efektu,
- urlop, który trzeba wnioskować i zatwierdzać,
- przejście z etatu na B2B przy niezmienionym zakresie obowiązków i tym samym stanowisku w strukturze.
Co grozi zatrudniającemu
Ustalenie istnienia stosunku pracy oznacza dla firmy konieczność wyrównania składek ZUS i zaliczek na podatek za okres współpracy, wraz z odsetkami, a także rozliczenia świadczeń pracowniczych - przede wszystkim ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i wynagrodzenia za nadgodziny. Zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach właściwych dla stosunku pracy jest ponadto wykroczeniem zagrożonym grzywną, a kontrolę może przeprowadzić zarówno Państwowa Inspekcja Pracy, jak i ZUS.
Co może zyskać osoba zatrudniona
Pracownik może wystąpić do sądu pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Jeżeli sąd uwzględni powództwo, otwiera to drogę do roszczeń o wynagrodzenie za nadgodziny, ekwiwalent urlopowy, a przy zakończeniu współpracy - także do ochrony przed rozwiązaniem umowy i do odprawy. Ma to znaczenie zwłaszcza w sytuacjach, w których współpraca została nagle przerwana albo doszło do wypadku przy pracy.
Warto pamiętać o terminach: roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady po trzech latach, a odwołanie od rozwiązania umowy trzeba złożyć w terminie liczonym w dniach. Zwlekanie potrafi przekreślić dobrą sprawę.
Jak ułożyć współpracę B2B, żeby była bezpieczna
- Wynagrodzenie powiązane z zakresem lub efektem, a nie sztywna kwota „za etat”.
- Realna swoboda co do czasu i miejsca wykonywania usług, z zastrzeżeniem terminów i dostępności w uzgodnionych oknach.
- Brak zakazu współpracy z innymi podmiotami albo zakaz ograniczony do faktycznej konkurencji, odpłatny i czasowy.
- Odpowiedzialność wykonawcy wobec zamawiającego za jakość usług, z realnym mechanizmem reklamacji.
- Możliwość posługiwania się podwykonawcą, przynajmniej za zgodą zamawiającego.
- Własne narzędzia pracy albo jasne rozliczenie za udostępniony sprzęt.
Kontrola ZUS lub PIP - co robić
Improwizacja nie pomaga. Warto zebrać umowy, faktury, korespondencję i dowody na samodzielność wykonawcy: inne kontrakty, własny sprzęt, ustalanie terminów. Wyjaśnienia składane w toku kontroli trafiają potem do akt sprawy i trudno je odwołać, dlatego warto skonsultować ich treść, zanim zostaną podpisane. Od decyzji ZUS ustalającej podleganie ubezpieczeniom przysługuje odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych.
Jak pomagamy
Po stronie firm audytujemy modele współpracy i przygotowujemy umowy, które wytrzymują kontrolę. Po stronie osób współpracujących prowadzimy sprawy o ustalenie istnienia stosunku pracy i roszczenia z nim związane. W obu przypadkach zaczynamy tak samo: od oceny, jak ta współpraca wygląda w praktyce, a nie na papierze.
Powiązane tematy
W sprawach wymagających pomocy prawnej zapraszamy - Kontakt z kancelarią albo poradę online - odpowiemy konkretnie na opisaną sytuację.
Zastrzeżenie
Powyższy tekst ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej i nie może być podstawą decyzji w indywidualnej sprawie. Stan prawny na dzień publikacji; przepisy i orzecznictwo ulegają zmianom. Ocena konkretnego przypadku wymaga zapoznania się z całością okoliczności i dokumentów, dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków zalecamy indywidualną konsultację prawną.
